Çevrenizde kimi insanların “karadelik gibi içine çekiyor” gibi laflar ettiğini duymuşsunuzdur. Karadelikler üzerine, televizyonda astronomi üzerine programlar görmüş veya bu konuyla ilgili makaleler bulunduran dergilere tanık olmuşsunuzdur. Einstein’ın 1915 yılındaki İzafiyet Teorisiyle önceden tahmin ettiği günden beri, bu ilginç ve egzotik nesneler hayal gücümüzün sınırlarını fazlasıyla zorlamaktadır.

Peki, karadelik nedir ?  Karadelikler gerçekten var mı ? Karadelikleri nasıl bulabiliriz ? Bu makalemizde, karadelikleri inceleyerek bütün bu sorulara cevap bulmaya çalışacağız!

Karadelik Nedir?
Karadelik, yıldızların toplu olarak infilak edip yok olmasının ardından oluşan bir yapıdır.

Karadeliklerin Tarihi
Işığın, içerisinden kaçamadığı madde (karadelik) kavramı, Pierre Simon Laplace tarafından 1795 yılında ortaya atılmış bir teoridir. Laplace, Newton’un Yerçekimi Teorisini kullanarak, bir maddenin küçük bir çapa sahip olacak şekilde sıkıştırılması sonucunda, bu maddenin kaçış hızının, ışık hızından daha fazla olacağını hesaplamıştır.
Yıldızların, genel anlamda söylemek gerekirse, çok büyük boyutlarda bir erime-patlama reaktörü olduğunu söyleyebiliriz.  Çünkü yıldızlar, gazdan oluşan çok büyük kitlesel yapılardır ve yıldızların (kendi içine) çökmesini tetikleyen yoğun bir çekim alanına sahiptir. Yıldızın çekirdeğinde meydana gelen bu patlama ve erimeler, yıldızın tamamen patlamasına yol açacak çok büyük reaksiyonlardır. Yıldızdaki çekim kuvvetleri ile patlayıcı kuvvetler arasındaki bu denge, yıldızın boyutunu belirler.

Yıldızın ölmesiyle birlikte, nükleer reaksiyonlar durur. Çünkü, bu reaksiyonları sağlayan yakıt yanarak yok olmuştur. Yıldızın çekim kuvveti, aynı zamanda, materyalleri de içerisine çekerek, çekirdekte sıkıştırır. Çekirdekteki bu sıkışma nedeniyle ısı çok yüksek boyutlara ulaşır. Bunun sonucunda, içerisindeki materyalleri ve radyasyonu uzaya salan bir süpernova patlaması oluşur. Patlamadan geriye kalan, çok yoğun ve yüksek oranda sıkışmış çekirdektir. Bu çekirdeğin çekim kuvveti o kadar yüksektir ki, ışık bile bu çekimden kaçamaz.

Bu nesne “karadelik” olarak adlandırılır ve gerçek manada gözden kaybolur. Çünkü, çekirdekteki çekim kuvveti çok yüksektir ve çekirdek, yer-zaman kavramı içerisinde bir delik oluşturarak yine bu zaman yapısı içerisinde batar. Zaten bu sebeple de, karadelik olarak adlandırılır.

Çekirdek, karadeliğin tekillik (singularity) olarak adlandırılan orta kısmından gelir. Çekirdeğin açılan kısımları ise, olay çizgisi (event horizon) olarak adlandırılır.

Olay çizgisi (event horizon) kavramını, bir karadeliğin ağzı olarak düşünebilirsiniz. Bu olay çizgisi üzerinden herhangi bir nesne geçtiği zaman, bir daha gelmemek üzere gider. Olay çizgisi içerisine bir kere girdiği zaman, bütün herşey durur (uzay-zaman kavramında) ve ışık dahil hiçbir şey kaçamaz. Olay çizgisinin çapı, Schwarzschild çapı olarak adlandırılır. (Karadelikler üzerine araştırmalar yapan Karl Schwarzschild’e ithafen bu isim verilmiştir.)